foto1
foto1
foto1
foto1
foto1


14 stycznia 2020 roku obchodzimy 133. rocznicę powstania Związku Młodzieży Polskiej założonej przez Zygmunta Balickiego - publicystę i jednego z najważniejszych ideologów endecji oraz obozu wszechpolskiego. „Zet” był konspiracyjną organizacją polskiej młodzieży skupiającej studentów wyższych uczelni o profilu patriotyczno-niepodległościowym. Zainicjowana już jesienią 1886 roku przyjazdem do Warszawy Balickiego, który jako emigracyjny emisariusz przywiózł swoim kolegom materiały organizacyjne. „Zet” został formalnie powołany do życia w styczniu 1887 roku zjazdem w Krakowie, który poprzedziła długa dyskusja ideowa. Centralizacja była najwyższym organem związku, miała swoją siedzibę początkowo w Zurychu w Szwajcarii, a następnie w Warszawie. Oddziały "Zetu" powstawały we wszystkich ważniejszych uczelniach, w których tylko uczyła się polska młodzież.

Początkowo organizacja ta skupiała różne nurty młodzieży o poglądach niepodległościowych, czyli zarówno socjalistycznych jak i narodowych. W 1888 roku "Zet" został podporządkowany tajnej organizacji Lidze Polskiej. W kwietniu 1894 roku działalność związku wyraźnie osłabła przez masowe represje i aresztowania ze strony władz rosyjskich, które obawiały się takich młodych, przedsiębiorczych i ideowych jednostek. W 1898 roku "Zet" został odbudowany przez Balickiego jako organizacja młodzieżowa ściśle związana z Ligą Narodową Romana Dmowskiego, Jana Ludwika Popławskiego i Wojciecha Korfantego. Zyskała wyraźnie nacjonalistyczny, ludowy, antymasoński oraz antysocjalistyczny profil. Do najważniejszych organów prasowych należały: "Wici", "Dla Polski" i "Teka". Głównym zadaniem tej znakomitej organizacji było odzyskanie niepodległości i suwerenności politycznej przez Polskę poprzez umacnianie świadomości narodowej rodaków, wyraźne przeciwstawienie się internacjonalistycznym ruchom nawołujących do walki klas i konfliktów społecznych, czyli ruchowi socjalistycznemu i kosmopolitycznemu oraz szerzenie oświaty i kultury w miastach oraz głównie na wsi. Kolejnym zadaniem "Zetu" choć może mniej ważnym było przysposobienie swoich członków do działalności społeczno-politycznej już w dorosłym życiu. Cele te realizowano między innymi poprzez zakładanie tajnych czytelni i bibliotek, tworzenie tajnych kółek samokształceniowych i oświatowych oraz organizowanie manifestacji i pochodów patriotycznych. Zdecydowanie największym sukcesem i osiągnięciem tej organizacji było uzyskanie w 1905 roku pozwolenia na nauczanie w języku polskim w prywatnych szkołach.

Na początku XX wieku powstały nowe organizacje powiązane z tą zaszczytną strukturą, zajmujące się wychowaniem młodzieży: "X" grupujący najzdolniejszych uczniów szkół gimnazjalnych, przemianowany później na "Przyszłość" oraz związek imienia Jana Kilińskiego zajmujący się edukowaniem w zakresie historii, geografii oraz języka polskiego, młodzieży pochodzącej z rodzin robotniczych oraz rzemieślniczych. Wielką zasługą Narodowej Demokracji było to, że nie pozostawiała samej sobie żadnej grupy czy warstwy społecznej, wszędzie mając swoich przedstawicieli i gorących zwolenników. W 1905 roku doszło do pierwszych rozdźwięków i sporów pomiędzy mającą wyznaczoną ściśle drogę działania Ligą Narodową i "Zetem", a w 1908 roku nastąpiło formalne zerwanie wzajemnych kontaktów.

Członkowie "Zet-u" brali aktywny udział w działalności Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego oraz uczestniczyli w walkach Legionów Polskich podczas wielkiej wojny. Dzięki swej działalności od momentu powstania do odrodzenia niepodległego państwa polskiego organizacja ta była kuźnią elit i przyszłych kadr II Rzeczpospolitej - działaczy politycznych, pracowników nauki, organizacji społecznych i kulturalnych, administracji państwowej oraz samorządowej wszystkich szczebli. W okresie I Wojny Światowej i brutalnej wojny z bolszewikami w 1920 roku działacze środowiska „Zet” złożyli wielką daninę krwi na ołtarzu Ojczyzny; tak było także i później podczas tragicznych walk z bezwzględną okupacją niemiecką oraz sowiecką. De facto "Zet" był jednym z najbardziej niezwykłych, polskich ruchów społeczno-politycznych całego XX wieku. Fenomenem tej organizacji było wspaniałe i pełne poświęcenia podejście do służby publicznej. Jak już wcześniej pisałem, najważniejszym celem tej patriotycznej struktury było odzyskanie niepodległości przez Ojczyznę. Bezpośrednią walkę o jej odbudowę odkładano jednak na odpowiedni moment dziejowy, czyli sprzyjającą koniunkturę międzynarodową dla świętej sprawy polskiej. Nie było więc celem "Zetu" tak jak naiwnych i oderwanych od rzeczywistości socjalistów polskich, na czele ze "zbawcą narodu polskiego" Józefem Piłsudskim wywołanie źle przygotowanego, ogólnonarodowego powstania przeciwko nadal silnej militarnie Rosji. Takie powstanie byłoby z góry skazane na upokarzającą klęskę i ogromne straty, które poniesiono by na pewno, w wyniku brutalnej zemsty Rosjan.

To co najbardziej charakterystyczne i najlepsze w Narodowej Demokracji, z punktu widzenia polskiej racji stanu to chłodne głowy oraz wyraźny realizm polityczny.

Wojciech Jurczyk

Komentarze obsługiwane przez CComment

Żydzi są dla NKWD nieocenionym wprost biczem przeciw ludności polskiej.
gen. Nikodem Sulik Komendant Okręgu Walki Zbrojnej Armii Krajowej



Roman Dmowski

Jeden z ojców odzyskanej niepodległości Polski. Założyciel Komitetu Narodowego Polski.

Czytaj więcej

Jędrzej Giertych

Ideolog Obozu Narodowego, dyplomata i dziennikarz. Bliski współpracownik R. Dmowskiego, autor wielu książek i rozpraw historycznych.

Czytaj więcej

Adam Doboszyński

Polityk, pisarz i intelektualista, związany z obozem narodowym. Działacz Obozu Wielkiej Polski.

Czytaj więcej

Deklaracja Ideowa

OWP jest organizacją świadomych sił narodu, mających za zadanie uczynić go zdolnym do silnego ujęcia w swe ręce spraw swoich.

Czytaj więcej